มาตรฐานและเทคนิคการตรวจวิเคราะห์คุณภาพน้ำของประเทศไทยกับการประยุกต์ใช้ชุดทดสอบ Colitag™ สำหรับการตรวจ Total Coliform และ Escherichia coli

Download

น้ำเป็นทรัพยากรที่มีความสำคัญต่อการดำรงชีวิตของมนุษย์ ทั้งในด้านการอุปโภคบริโภค การประกอบอาหาร การเกษตร และกระบวนการผลิตในอุตสาหกรรม อย่างไรก็ตาม น้ำจากแหล่งธรรมชาติหรือแม้แต่น้ำที่ผ่านกระบวนการปรับปรุงคุณภาพแล้ว อาจมีการปนเปื้อนของจุลินทรีย์ที่ก่อให้เกิดโรคได้ โดยเฉพาะการปนเปื้อนจากสิ่งปฏิกูลของมนุษย์และสัตว์ ซึ่งอาจนำไปสู่การแพร่กระจายของเชื้อก่อโรคในระบบทางเดินอาหาร ดังนั้น การตรวจสอบคุณภาพน้ำทางจุลชีววิทยาจึงเป็นขั้นตอนสำคัญในการประเมินความปลอดภัยของน้ำก่อนนำไปใช้หรือบริโภค

แบคทีเรียกลุ่มโคลิฟอร์มทั้งหมด (Total Coliform) เป็นกลุ่มแบคทีเรียที่นิยมนำมาใช้เป็นดัชนีชี้วัดคุณภาพด้านสุขาภิบาลของน้ำ เนื่องจากสามารถพบได้ในสิ่งแวดล้อม เช่น ดิน พืช น้ำ และทางเดินอาหารของสัตว์บางชนิด การตรวจพบ Total Coliform ในน้ำจึงอาจบ่งชี้ถึงความบกพร่องของระบบผลิตน้ำ การปนเปื้อนจากสิ่งแวดล้อม หรือความไม่สมบูรณ์ของระบบจัดเก็บและจ่ายน้ำ แม้ว่าแบคทีเรียกลุ่มนี้ไม่ได้เป็นเชื้อก่อโรคทั้งหมด แต่การตรวจพบก็สามารถใช้เป็นสัญญาณเตือนว่าควรจะมีการตรวจสอบระบบคุณภาพน้ำเพิ่มเติม

สำหรับ Escherichia coli หรือ E. coli เป็นแบคทีเรียที่อยู่ในกลุ่ม Total Coliform สามารถพบได้ในทางเดินอาหารของมนุษย์และสัตว์เลือดอุ่น จึงเป็นดัชนีชี้วัดการปนเปื้อนจากอุจจาระได้ การตรวจพบ E. coli แสดงให้เห็นถึงความเสี่ยงที่อาจมีการปนเปื้อนของสิ่งปฏิกูล และอาจมีเชื้อก่อโรคอื่นร่วมอยู่ด้วย ยิ่งไปกว่านั้น E. coli บางสายพันธุ์สามารถก่อให้เกิดโรคได้ เช่น โรคอุจจาระร่วงและอาหารเป็นพิษ

ด้วยเหตุนี้ การตรวจหา Total Coliform และ E. coli จึงเป็นส่วนสำคัญของระบบเฝ้าระวังคุณภาพน้ำ การควบคุมกระบวนการผลิตน้ำประปา ตลอดจนการตรวจสอบคุณภาพน้ำดื่มบรรจุขวดและน้ำที่ใช้ในอุตสาหกรรมอาหาร เพื่อป้องกันความเสี่ยงต่อสุขภาพและสร้างความเชื่อมั่นให้แก่ผู้บริโภค

1. มาตรฐานและข้อกำหนดการตรวจวิเคราะห์คุณภาพน้ำของประเทศไทย

ประเทศไทยมีการกำหนดมาตรฐานคุณภาพน้ำสำหรับการใช้งานหลายประเภท โดยหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง ได้แก่ กระทรวงสาธารณสุข กรมอนามัย สำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา (อย.) กรมวิทยาศาสตร์การแพทย์ สำนักงานมาตรฐานผลิตภัณฑ์อุตสาหกรรม และกรมควบคุมมลพิษ ซึ่งแต่ละหน่วยงานมีบทบาทในการกำหนดเกณฑ์คุณภาพน้ำให้เหมาะสมกับวัตถุประสงค์การใช้งาน โดยมาตรฐานคุณภาพน้ำที่เกี่ยวข้องกับการตรวจหาเชื้อ Total Coliform และ E. coli สามารถแบ่งออกเป็นกลุ่มสำคัญได้ดังนี้

1.1 มาตรฐานน้ำบริโภคในภาชนะบรรจุที่ปิดสนิท

น้ำบริโภคในภาชนะบรรจุที่ปิดสนิทเป็นผลิตภัณฑ์อาหารที่ต้องควบคุมคุณภาพอย่างเข้มงวด เนื่องจากเป็นน้ำที่ผู้บริโภคสามารถนำมาดื่มได้โดยตรง กระทรวงสาธารณสุขจึงได้กำหนดข้อกำหนดด้านคุณภาพและความปลอดภัยไว้ตามประกาศกระทรวงสาธารณสุข ฉบับที่ 462 พ.ศ. 2568 เรื่อง น้ำบริโภคในภาชนะบรรจุที่ปิดสนิท ซึ่งมีผลบังคับใช้ตั้งแต่วันที่ 12 ธันวาคม พ.ศ. 2568 โดยกำหนดให้แบคทีเรียกลุ่ม Coliform และ E. coli มีค่าน้อยกว่า 1.1 MPN ต่อ 100 มิลลิลิตร นอกจากนี้ ยังต้องควบคุมจุลินทรีย์ที่ทำให้เกิดโรค ตามประกาศกระทรวงสาธารณสุขว่าด้วยมาตรฐานด้านจุลินทรีย์ที่ทำให้เกิดโรคอีกด้วย

1.2 เกณฑ์คุณภาพน้ำบริโภคและน้ำประปาตามกรมอนามัย

กรมอนามัยได้กำหนดเกณฑ์แนะนำสำหรับการเฝ้าระวังคุณภาพน้ำบริโภคตามประกาศกรมอนามัย เรื่อง เกณฑ์คุณภาพน้ำบริโภคเพื่อเฝ้าระวัง พ.ศ. 2563 ซึ่งครอบคลุมน้ำประปา น้ำผิวดิน น้ำบ่อตื้น น้ำบาดาล และน้ำฝนที่นำมาใช้บริโภค ซึ่งในส่วนของคุณภาพทางจุลชีววิทยา ได้กำหนดให้ Total Coliform และ E. coli ต้องไม่พบในตัวอย่างน้ำ 100 มิลลิลิตร หรือมีค่า MPN น้อยกว่า 1.1 ต่อ 100 มิลลิลิตร ตามวิธีที่กำหนด นอกจากนี้ ยังระบุให้มีการเฝ้าระวังคุณภาพน้ำอย่างน้อยปีละหนึ่งครั้ง และให้ใช้วิธีการเก็บรักษาและวิเคราะห์ตัวอย่างตาม Standard Methods for the Examination of Water and Wastewater ของ APHA, AWWA และ WEF ฉบับที่ 23 ปี ค.ศ. 2017 สำหรับการตรวจวิเคราะห์ตามเกณฑ์ดังกล่าว

1.3 มาตรฐานคุณภาพน้ำในแหล่งน้ำผิวดิน

สำหรับแหล่งน้ำธรรมชาติ เช่น แม่น้ำ ลำคลอง และแหล่งน้ำผิวดิน ประเทศไทยมีประกาศคณะกรรมการสิ่งแวดล้อมแห่งชาติ ฉบับที่ 8 พ.ศ. 2537 เรื่อง กำหนดมาตรฐานคุณภาพน้ำในแหล่งน้ำผิวดิน โดยแบ่งประเภทแหล่งน้ำตาม ลักษณะการใช้ประโยชน์ ตัวอย่างเช่น แหล่งน้ำประเภทที่ 2 ซึ่งเหมาะสำหรับการอุปโภคบริโภคโดยต้องผ่านการปรับปรุงคุณภาพน้ำตามปกติ กำหนดให้ Total Coliform ไม่เกิน 5,000 MPN/100 mL และ Fecal Coliform ไม่เกิน 1,000 MPN/100 mL ส่วนแหล่งน้ำประเภทที่ 3 มีเกณฑ์ Total Coliform ไม่เกิน 20,000 MPN/100 mL และ Fecal Coliform ไม่เกิน 4,000 MPN/100 mL

2. เทคนิคและวิธีการตรวจวิเคราะห์ Coliform และ E. coli ในน้ำ

การตรวจวิเคราะห์เชื้อแบคทีเรียกลุ่ม Coliform และ E. coli ในน้ำสามารถดำเนินการได้หลายวิธี โดยวิธีที่ใช้กันอย่างแพร่หลาย ได้แก่

2.1 วิธี Multiple Tube Fermentation Technique (MTF)

เป็นวิธีตรวจวิเคราะห์โดยใช้หลอดอาหารเลี้ยงเชื้อหลายหลอดเพื่อประเมินการเจริญเติบโตของแบคทีเรีย จากนั้นพิจารณาการเกิดแก๊สหรือการเปลี่ยนแปลงของอาหารเลี้ยงเชื้อตามขั้นตอนของวิธีทดสอบ และนำจำนวนหลอดที่ให้ผลบวกไปคำนวณเป็นค่า Most Probable Number (MPN) ต่อปริมาตรน้ำ 100 มิลลิลิตร วิธีนี้สามารถประเมินปริมาณเชื้อในตัวอย่างน้ำได้ และเป็นวิธีมาตรฐานที่ใช้กันอย่างแพร่หลาย อย่างไรก็ตาม ต้องใช้หลอดทดลองและอาหารเลี้ยงเชื้อหลายชุด รวมถึงต้องใช้เวลาและบุคลากรในการดำเนินการ

2.2 วิธี Membrane Filtration Technique

เป็นวิธีที่ใช้แผ่นกรองเมมเบรนที่มีขนาดรูพรุนเหมาะสมในการกรองตัวอย่างน้ำ เพื่อรวบรวมแบคทีเรียไว้บนผิวแผ่นกรอง จากนั้นนำแผ่นกรองไปวางบนอาหารเลี้ยงเชื้อที่เหมาะสมและบ่มภายใต้สภาวะที่กำหนด เมื่อครบระยะเวลาจึงนับจำนวนโคโลนีที่เกิดขึ้นและรายงานผลเป็น CFU ต่อปริมาตรน้ำที่ตรวจวิเคราะห์ วิธีนี้สามารถตรวจนับจำนวนแบคทีเรียได้โดยตรง และเหมาะสำหรับตัวอย่างน้ำที่มีปริมาณเชื้อไม่สูงมาก แต่ตัวอย่างที่มีความขุ่นหรือตะกอนสูงอาจทำให้แผ่นกรองอุดตันได้

2.3 วิธี Enzyme Substrate Technology

เป็นเทคนิคที่ใช้ปฏิกิริยาระหว่างเอนไซม์ที่ผลิตโดยแบคทีเรียเป้าหมายกับสารตั้งต้นที่จำเพาะ ทำให้เกิดการเปลี่ยนแปลงของสีหรือการเรืองแสง วิธีนี้ช่วยให้สามารถตรวจหา Total Coliform และ E. coli ได้ เทคนิคนี้ช่วยลดขั้นตอนการแยกเชื้อและการอ่านผลด้วยวิธีแบบดั้งเดิม โดยสามารถพัฒนาให้รองรับการตรวจวิเคราะห์ได้ทั้งรูปแบบตรวจพบ/ไม่พบ (Presence-Absence) และรูปแบบเชิงปริมาณ (Quantitative Analysis)

หนึ่งในผลิตภัณฑ์ที่ใช้หลักการดังกล่าวคือ Colitag™ จากบริษัท Neogen Corporation ซึ่งสามารถตรวจหา Total Coliform และ E. coli ได้พร้อมกันจากตัวอย่างน้ำเดียวกัน และสามารถประยุกต์ใช้ร่วมกับระบบ MPNTray™ เพื่อประเมินปริมาณเชื้อในตัวอย่างน้ำได้อีกด้วย

Colitag™ เทคโนโลยีการตรวจวิเคราะห์คุณภาพน้ำจากบริษัท Neogen

Colitag™ เป็นชุดทดสอบทางจุลชีววิทยาสำหรับตรวจหาแบคทีเรียกลุ่ม Total Coliform และ Escherichia coli ในน้ำ โดยใช้หลักการ Enzyme Substrate Technology เป็นอาหารเลี้ยงเชื้อชนิดผงแห้งพร้อมใช้งาน (Dehydrated Culture Medium) ที่ออกแบบให้ตรวจหาเชื้อทั้งสองกลุ่มได้พร้อมกันในตัวอย่างน้ำตัวอย่างเดียวกัน หลักการทำงานของ Colitag™ อาศัยปฏิกิริยาของเอนไซม์ β-galactosidase คือ

β-galactosidase สำหรับตรวจหา Total Coliform: เป็นเอนไซม์ที่เกี่ยวข้องกับการตรวจหาแบคทีเรียกลุ่ม Total Coliform เมื่อเอนไซม์ทำปฏิกิริยากับสารตั้งต้น ONPG (Ortho-nitrophenyl-β-D-galactopyranoside) จะเกิดสารที่ทำให้อาหารเลี้ยงเชื้อเปลี่ยนเป็นสีเหลือง จึงสามารถใช้การเปลี่ยนแปลงของสีเป็นตัวบ่งชี้การพบเชื้อ Total Coliform
β-glucuronidase สำหรับตรวจหา coli: เป็นเอนไซม์ที่ใช้ตรวจหา E. coli โดยทำปฏิกิริยากับสารตั้งต้น MUG (4-methylumbelliferyl-β-D-glucuronide) ทำให้เกิดสารที่สามารถเรืองแสงสีฟ้าเมื่อได้รับแสงอัลตราไวโอเลตชนิดคลื่นยาวที่ความยาวคลื่น 365 นาโนเมตร

ดังนั้น หลักการแปลผลของ Colitag™ คือ

ไม่เกิดสีเหลือง: ไม่พบ Total Coliform
เกิดสีเหลือง: พบ Total Coliform
เกิดสีเหลืองและเรืองแสงสีฟ้าเมื่อส่องด้วย UV 365 nm: พบ coli

นอกจากความสะดวกในการตรวจหาเชื้อทั้งสองกลุ่มแล้ว Colitag™ ยังสามารถนำไปใช้ร่วมกับรูปแบบการตรวจวิเคราะห์ได้ 2 รูปแบบ ได้แก่ การตรวจแบบ Presence-Absence (P/A) และการตรวจเชิงปริมาณด้วย MPNTray™ ซึ่งตอบโจทย์ความต้องการของห้องปฏิบัติการที่แตกต่างกัน

การตรวจวิเคราะห์แบบ Presence-Absence ด้วย Colitag™ PA

Colitag™ PA (Presence-Absence) เป็นรูปแบบการตรวจวิเคราะห์ที่ใช้สำหรับประเมินว่าตัวอย่างน้ำมีการปนเปื้อน Total Coliform และ E. coli หรือไม่ โดยใช้ตัวอย่างน้ำปริมาตร 100 มิลลิลิตร เติมสารทดสอบ Colitag™ ลงในตัวอย่าง จากนั้นนำไปบ่มและอ่านผลจากการเปลี่ยนแปลงของสีและการเรืองแสง

ขั้นตอนการใช้งานชุดทดสอบ Colitag™ PA

การเตรียมตัวอย่างน้ำ: เก็บตัวอย่างน้ำในภาชนะปลอดเชื้อที่เหมาะสม โดยกำหนดปริมาตรตัวอย่าง 100 มิลลิลิตร หากตัวอย่างเป็นน้ำที่ผ่านกระบวนการฆ่าเชื้อด้วยคลอรีน ควรใช้ภาชนะที่มี Sodium thiosulfate เพื่อยับยั้งฤทธิ์คลอรีนตกค้าง ซึ่งอาจส่งผลต่อการเจริญเติบโตของเชื้อแบคทีเรียระหว่างการทดสอบ
การเติมสารทดสอบ: เปิดซอง Colitag™ ด้วยเทคนิคปลอดเชื้อ แล้วเติมสารทดสอบลงในตัวอย่างน้ำปริมาตร 100 มิลลิลิตร จากนั้นปิดฝาภาชนะให้สนิทและเขย่าหรือผสมให้สารทดสอบละลายเข้ากัน
การบ่มตัวอย่าง: นำตัวอย่างเข้าสู่เครื่องบ่มเชื้อที่อุณหภูมิ 35 ± 0.5 องศาเซลเซียส เป็นระยะเวลา 16–48 ชั่วโมง ทั้งนี้ หากต้องการอ่านผลในช่วง 16–24 ชั่วโมง ต้องปฏิบัติตามขั้นตอนการปรับอุณหภูมิตัวอย่างก่อนอ่านผลตามวิธีทดสอบของผู้ผลิต
การอ่านและแปลผล: เมื่อครบระยะเวลาบ่ม ให้ตรวจสอบการเปลี่ยนแปลงของสีและการเรืองแสงของตัวอย่าง โดยใช้ Colitag Comparator หรือวัสดุเปรียบเทียบตามที่ผู้ผลิตกำหนด

Colitag™ มีจุดเด่นที่สำคัญหลายประการ ซึ่งสามารถนำมาประยุกต์ใช้กับงานตรวจสอบและเฝ้าระวังคุณภาพน้ำได้ ดังนี้

ตรวจหาเชื้อได้พร้อมกันสองกลุ่ม	สามารถตรวจหา Total Coliform และ E. coli ได้จากตัวอย่างน้ำเดียวกัน ช่วยลดขั้นตอนและลดความยุ่งยากในการเตรียมตัวอย่างสำหรับการตรวจวิเคราะห์
ลดระยะเวลาในการตรวจวิเคราะห์	สามารถอ่านผลได้ภายใน 16–48 ชั่วโมง ซึ่งช่วยให้ผู้ปฏิบัติงานสามารถทราบผลได้รวดเร็วกว่าวิธีตรวจวิเคราะห์บางรูปแบบที่ต้องดำเนินการหลายขั้นตอน
ใช้งานง่ายและลดความซับซ้อนของกระบวนการตรวจ	เป็นอาหารเลี้ยงเชื้อชนิดผงแห้งพร้อมใช้งาน ไม่จำเป็นต้องเตรียมอาหารเลี้ยงเชื้อหลายชนิดหรือแยกขั้นตอนการตรวจ Total Coliform และ E. coli ออกจากกัน
มีความไวในการตรวจวิเคราะห์สูง	สามารถตรวจพบเชื้อได้ในระดับ 1 CFU ต่อปริมาตรตัวอย่างน้ำ 100 มิลลิลิตร ภายใต้เงื่อนไขการทดสอบที่กำหนด
มีการรับรองวิธีทดสอบจากหน่วยงานต่างประเทศ	ได้รับการรับรองจาก United States Environmental Protection Agency (US EPA) สำหรับการตรวจวิเคราะห์ตัวอย่างน้ำเพื่อการปฏิบัติตาม Revised Total Coliform Rule ของสหรัฐอเมริกา โดยเฉพาะการทดสอบแบบ Presence-Absence สำหรับน้ำดื่ม

การตรวจวิเคราะห์เชิงปริมาณด้วย MPNTray™ for Colitag™

นอกจากการตรวจวิเคราะห์แบบ Presence-Absence แล้ว Neogen ยังได้พัฒนา MPNTray™ เพื่อขยายขีดความสามารถของระบบ Colitag™ ให้สามารถตรวจวิเคราะห์เชิงปริมาณได้ โดยใช้หลักการ Most Probable Number (MPN) ซึ่ง MPNTray™ for Colitag™ เป็นถาดทดสอบแบบหลายหลุม (Multi-well Tray) ที่ออกแบบมาเพื่อใช้ร่วมกับอาหารเลี้ยงเชื้อ Colitag™ โดยเฉพาะ ถาดทดสอบมีจำนวน 97 หลุม (97-well) และออกแบบให้สามารถแบ่งตัวอย่างน้ำออกเป็นช่องทดสอบย่อยหลายช่อง เพื่อประเมินการกระจายตัวของเชื้อแบคทีเรียในตัวอย่างน้ำ เมื่อใช้ร่วมกับ Colitag™ จะสามารถตรวจหา Total Coliform และ E. coli พร้อมประเมินปริมาณเชื้อจากจำนวนหลุมที่ให้ผลบวก และนำรูปแบบการเกิดผลบวกไปเทียบกับตาราง MPN เพื่อรายงานผลเป็นค่า MPN/100 mL

หลักการทำงานของ MPNTray™ for Colitag™

MPNTray™ ใช้หลักการตรวจวิเคราะห์เอนไซม์และสารตั้งต้นเช่นเดียวกับ Colitag™ PA แต่แตกต่างกันที่รูปแบบการกระจายตัวอย่างและการประเมินผล โดยตัวอย่างน้ำที่เติม Colitag™ แล้วจะถูกถ่ายลงในถาด MPNTray™ จากนั้นใช้เครื่อง MPNTray™ Sealer เพื่อปิดผนึกและแบ่งตัวอย่างออกเป็นหลุมย่อยอย่างเป็นระบบ หลังจากผ่านกระบวนการบ่ม แบคทีเรียที่เจริญเติบโตในแต่ละหลุมจะทำปฏิกิริยากับสารตั้งต้นในอาหารเลี้ยงเชื้อ ทำให้เกิดการเปลี่ยนแปลงของสีหรือการเรืองแสงตามชนิดของเชื้อที่ต้องการตรวจหา ซึ่งหลุมที่เกิดสีเหลือง (ผลบวก) แปรผลเป็น Total Coliform และ หลุมที่เกิดสีเหลืองร่วมกับการเรืองแสงสีฟ้าเมื่อส่องด้วย UV 365 nm

แปรผลเป็น E. coli ผู้ปฏิบัติงานสามารถนับจำนวนหลุมที่ให้ผลบวก และนำผลการตรวจไปเทียบกับตาราง MPN สำหรับถาด 97 หลุม เพื่อประเมินปริมาณเชื้อในตัวอย่างน้ำได้

ขั้นตอนการใช้งาน MPNTray™ for Colitag™

การเตรียมตัวอย่างน้ำ: เก็บตัวอย่างน้ำปริมาตร 100 มิลลิลิตรในภาชนะปลอดเชื้อ โดยใช้ Sodium thiosulfate ในกรณีที่ตัวอย่างมีคลอรีนตกค้าง
การเติม Colitag™: เติมสารทดสอบ Colitag™ ลงในตัวอย่างน้ำปริมาตร 100 มิลลิลิตร แล้วผสมให้เข้ากันจนสารทดสอบกระจายตัวในตัวอย่าง
การถ่ายตัวอย่างลง MPNTray™: เทตัวอย่างน้ำที่ผสม Colitag™ แล้วลงในถาด MPNTray™ ขนาด 97 หลุม โดยปฏิบัติตามขั้นตอนและเทคนิคปลอดเชื้อที่ผู้ผลิตกำหนด
การปิดผนึกถาด: นำถาดผ่านเครื่อง MPNTray™ Sealer เพื่อปิดผนึกและแบ่งตัวอย่างน้ำลงในหลุมย่อยแต่ละช่อง
การบ่มตัวอย่าง: นำถาดที่ผ่านการปิดผนึกแล้วเข้าสู่เครื่องบ่มเชื้อที่อุณหภูมิ 35 ± 0.5 องศาเซลเซียส เป็นระยะเวลา 16–48 ชั่วโมง ตามวิธีทดสอบที่กำหนด
การอ่านและแปลผล: ตรวจสอบการเปลี่ยนแปลงของสีและการเรืองแสงของแต่ละหลุม โดยใช้ MPNTray™ Comparator ที่เหมาะสมกับถาด 97 หลุม จากนั้นนับจำนวนหลุมที่ให้ผลบวกและนำไปเทียบกับตาราง MPN เพื่อรายงานผลเป็น MPN/100 mL

จุดเด่นของ MPNTray™ for Colitag™

ตรวจหาเชื้อได้พร้อมกันสองกลุ่ม	สามารถตรวจหา Total Coliform และ E. coli ได้จากตัวอย่างน้ำเดียวกัน ช่วยลดขั้นตอนและลดความยุ่งยากในการเตรียมตัวอย่างสำหรับการตรวจวิเคราะห์
ให้ผลการตรวจวิเคราะห์เชิงปริมาณ	สามารถประเมินปริมาณ Total Coliform และ E. coli ใน ตัวอย่างน้ำ โดยใช้หลักการ Most Probable Number (MPN)
ลดความซับซ้อนของการตรวจวิเคราะห์เชิงปริมาณ	เป็นอีกทางเลือกสำหรับห้องปฏิบัติการที่ ต้องการรายงานผลเป็นค่า MPN/100 mL โดยไม่ต้องดำเนินการตรวจแบบหลอดหลายชุดตามวิธี MTF
ลดระยะเวลาในการตรวจวิเคราะห์	สามารถอ่านผลได้ภายใน 16–48 ชั่วโมง ซึ่งช่วยให้ผู้ปฏิบัติงานสามารถทราบผลได้รวดเร็วกว่าวิธีตรวจวิเคราะห์บางรูปแบบที่ต้องดำเนินการหลายขั้นตอน

การตรวจวิเคราะห์คุณภาพน้ำทางจุลชีววิทยา โดยเฉพาะการตรวจหา Total Coliform และ E. coli เป็นกระบวนการสำคัญในการควบคุมความปลอดภัยของน้ำและป้องกันความเสี่ยงจากการปนเปื้อนของเชื้อจุลินทรีย์ที่อาจส่งผลกระทบต่อสุขภาพของประชาชน ประเทศไทยจึงมีการกำหนดมาตรฐานคุณภาพน้ำที่แตกต่างกันตามประเภทและวัตถุประสงค์การใช้งาน ทั้งน้ำบริโภคในภาชนะบรรจุที่ปิดสนิท น้ำประปา น้ำบริโภคทั่วไป และน้ำในแหล่งน้ำผิวดิน โดยปัจจุบันมีเทคนิคการตรวจวิเคราะห์ให้เลือกใช้อย่างหลากหลาย ทั้ง Multiple Tube Fermentation Technique, Membrane Filtration Technique และ Enzyme Substrate Technology ซึ่งแต่ละวิธีมีหลักการและข้อดีที่แตกต่างกันตามลักษณะงาน ข้อกำหนดดังกล่าวสะท้อนให้เห็นถึงความสำคัญของการตรวจวิเคราะห์คุณภาพน้ำทางจุลชีววิทยา โดยเฉพาะการตรวจหา Total Coliform และ E. coli ซึ่งเป็นตัวชี้วัดสำคัญในการประเมินความปลอดภัยของน้ำบริโภค การเลือกใช้เทคนิคตรวจวิเคราะห์ที่มีความถูกต้อง รวดเร็ว และเหมาะสมกับข้อกำหนดของมาตรฐานจึงเป็นสิ่งสำคัญสำหรับผู้ผลิตน้ำดื่มและห้องปฏิบัติการตรวจวิเคราะห์คุณภาพน้ำ

Neogen^® Colitag™ เป็นหนึ่งในทางเลือกสำหรับการตรวจวิเคราะห์ทางจุลชีววิทยาในน้ำ โดยใช้หลักการ Enzyme Substrate Technology ที่สามารถตรวจหา Total Coliform และ E. coli ได้พร้อมกัน และรองรับการตรวจวิเคราะห์ 2 รูปแบบ ได้แก่ Colitag™ PA สำหรับการตรวจแบบ Presence-Absence และ MPNTray™ for Colitag™ สำหรับการตรวจวิเคราะห์เชิงปริมาณด้วยหลักการ Most Probable Number (MPN) การมีทางเลือกทั้งสองรูปแบบช่วยให้ห้องปฏิบัติการสามารถเลือกใช้เทคนิคการตรวจวิเคราะห์ได้สอดคล้องกับความต้องการ ไม่ว่าจะเป็นการตรวจสอบสถานะการปนเปื้อนเบื้องต้น หรือการประเมินปริมาณเชื้อเพื่อใช้ในการติดตามและเฝ้าระวังคุณภาพน้ำ ด้วยเทคโนโลยีดังกล่าว Colitag™ และ MPNTray™ จึงเป็นอีกหนึ่งทางเลือกสำหรับห้องปฏิบัติการที่ต้องการเพิ่มประสิทธิภาพในการตรวจวิเคราะห์คุณภาพน้ำ โดยยังคงต้องคำนึงถึงมาตรฐานที่เกี่ยวข้องและข้อกำหนดของวิธีทดสอบ เพื่อให้ผลการวิเคราะห์มีความถูกต้อง น่าเชื่อถือ และสามารถนำไปใช้ประโยชน์ในการควบคุมคุณภาพน้ำได้อย่างเหมาะสม

เอกสารอ้างอิง

- ประกาศกระทรวงสาธารณสุข ฉบับที่ 462 พ.ศ. 2568 เรื่อง น้ำบริโภคในภาชนะบรรจุที่ปิดสนิท. ราชกิจจานุเบกษา เล่ม 142 ตอนพิเศษ 386 ง. มีผลบังคับใช้วันที่ 12 ธันวาคม 2568.

- ประกาศกรมอนามัย เรื่อง เกณฑ์คุณภาพน้ำบริโภคเพื่อเฝ้าระวัง พ.ศ. 2563.

- ประกาศคณะกรรมการสิ่งแวดล้อมแห่งชาติ ฉบับที่ 8 พ.ศ. 2537 เรื่อง กำหนดมาตรฐานคุณภาพน้ำในแหล่งน้ำผิวดิน.

- American Public Health Association (APHA), American Water Works Association (AWWA), & Water Environment Federation (WEF). (2017). Standard Methods for the Examination of Water and Wastewater (23rd ed.). Washington, DC: APHA.

- National Environmental Methods Index (NEMI). (2020). Modified Colitag™ Test Method for the Simultaneous Detection of Total Coliforms and E. coli in Water, Version 2.0. June 2020.

- Neogen Corporation. (2022). Colitag™ Presence/Absence Method Training.

- Neogen Corporation. Colitag™ Water Test System – Product Specifications and Applications.

- Neogen Corporation. MPNTray™ for Colitag™ – Product Specifications and Instructions for Use.

- Neogen Corporation. MPNTray™ 97-Well System – User Instructions.

- Department of Science Service, Ministry of Higher Education, Science, Research and Innovation. Drinking Water/Filtered Water: Water Quality Testing Guidelines.